Διαβάζοντας το σπίτι: χρώμα, φως και οι τοίχοι

Ο τοίχος που δεν αποκαλύπτει τίποτα

Ξεκινήστε έξω, στην General Francisco Ramírez. Η ίδια η περιγραφή του σπιτιού χαρακτηρίζει την πρόσοψη λιτή, σχεδόν ημιτελή: σοβατισμένο μπετόν στο φυσικό του χρώμα και τραχιά υφή, βαμμένο μόνο στις πόρτες για ανθρώπους και αυτοκίνητα και στα σιδερένια στοιχεία του παραθύρου. Ψηλά στην πάνω αριστερή γωνία, δύο επίπεδα συναντώνται σε κίτρινο και πορτοκαλί. Ένα ημιδιαφανές παράθυρο βιβλιοθήκης, ένα πλέγμα μικρών υαλοπινάκων, προεξέχει από τον τοίχο. Πάνω από όλα υψώνεται ένας λευκός πύργος που περιείχε τη δεξαμενή νερού.

Είναι εύκολο να περάσετε δίπλα του. Αυτό είναι το νόημα. Ο Barragán έχτισε στην Tacubaya, τότε μια εργατική γειτονιά, και επέλεξε να μη δώσει σχεδόν τίποτα στον δρόμο. Όλα όσα έχει να προσφέρει το σπίτι κρατούνται πίσω από τον τοίχο. Αφιερώστε μια στιγμή στο πεζοδρόμιο πριν την ώρα σας, γιατί η αντίθεση ανάμεσα σε αυτό το κενό πρόσωπο και σε ό,τι βρίσκεται μέσα είναι το πρώτο μάθημα της επίσκεψης.

Η σκοτεινή αίθουσα

Μπαίνετε μέσα από έναν στενό, χαμηλό προθάλαμο εισόδου. Είναι σκοτεινός μετά τον δρόμο, το δάπεδο είναι ηφαιστειακή πέτρα και οι τοίχοι είναι απλοί. Όσοι έχουν γράψει για το σπίτι τον έχουν αποκαλέσει θάλαμο αποσυμπίεσης, έναν χώρο που σας κάνει να αφήσετε την πόλη πίσω πριν συμβεί οτιδήποτε άλλο.

Δώστε χρόνο στα μάτια σας εδώ. Η επίσκεψη είναι χτισμένη πάνω στην αντίθεση, και η αίθουσα είναι το σκοτεινό της μισό. Αν βιαστείτε να την περάσετε, το επόμενο δωμάτιο χάνει τη μισή του επίδραση.

Ο ροζ προθάλαμος και το χρυσό

Η αίθουσα ανοίγει στον προθάλαμο, το δωμάτιο που οι περισσότεροι θυμούνται. Το φως πέφτει από ένα ψηλό παράθυρο που δεν βλέπετε άμεσα. Χτυπά έναν πίνακα με φύλλο χρυσού του Mathias Goeritz, φίλου και συνεργάτη του Barragán, και μετά κυλάει κάτω από μια σκάλα από σκούρα πέτρα σε έναν τοίχο βαμμένο σε βαθύ ροζ. Οι περιγραφές του σπιτιού μιλούν για έναν προθάλαμο με κίτρινο φως και τοίχους φούξια· από κοντά το αποτέλεσμα είναι ζεστό, ακίνητο και ελαφρώς μη πραγματικό.

Προσέξτε πόσα λίγα υπάρχουν στο δωμάτιο. Μια σκάλα, ένας τοίχος, ένας πίνακας, ένα μικρό τραπέζι και καρέκλα, το φως. Το χρώμα κάνει τη δουλειά που θα έκαναν αλλού τα έπιπλα ή τα διακοσμητικά. Προσέξτε επίσης ότι δεν σας δείχνουν από πού έρχεται το φως. Ο Barragán συχνά έκρυβε τα παράθυρά του, ώστε να βλέπετε το φως πριν δείτε την πηγή του.

Το σαλόνι και το παράθυρο του κήπου

Από τον προθάλαμο περνάτε στο σαλόνι, και η κλίμακα αλλάζει εντελώς. Το ταβάνι ανεβαίνει σε διπλό ύψος κάτω από ξύλινα δοκάρια, και ολόκληρη η μία πλευρά του δωματίου είναι ένα τεράστιο παράθυρο προς τον κήπο. Μετά την αίθουσα και τον προθάλαμο, νιώθετε σαν να βγαίνετε έξω.

Κοιτάξτε τι πλαισιώνει το παράθυρο. Ο κήπος είναι σκόπιμα άγριος, περισσότερο σαν ένα κομμάτι παραμελημένου δάσους παρά σαν γκαζόν, και περιβάλλεται από ψηλούς τοίχους ώστε να μη φαίνεται τίποτα από την πόλη. Όσοι έχουν γράψει για το σπίτι ξεχωρίζουν ένα pirul, ένα περουβιανό πιπεράκι, ως την καρδιά του. Ο Barragán σχεδίασε τον κήπο για να τον κοιτάζεις από τα δωμάτια όσο και για να περπατάς μέσα του, γι' αυτό το παράθυρο είναι τοποθετημένο και αναλογικά σχεδιασμένο σαν πίνακας στον τοίχο.

Έπειτα κοιτάξτε το ίδιο το παράθυρο. Το πλαίσιό του είναι περιορισμένο σε λίγες λεπτές ράβδους, και οι αναλογίες του ταιριάζουν με τον τοίχο. Πολλοί ανακαλύπτουν ότι σταματούν μπροστά του χωρίς να τους το πει κανείς.

Η βιβλιοθήκη και η σκάλα χωρίς κιγκλίδωμα

Η βιβλιοθήκη βρίσκεται δίπλα στο σαλόνι, χωρισμένη από αυτό με έναν τοίχο που σταματά πριν από το ταβάνι, ώστε οι δύο χώροι να μοιράζονται αέρα και φως χωρίς να ενώνονται. Τα ράφια φιλοξενούν τα βιβλία του Barragán, μέρος μιας συλλογής περίπου 3.000 εκδόσεων που φυλάσσονται στο σπίτι.

Εδώ είναι το διάσημο χαρακτηριστικό της βιβλιοθήκης: μια ξύλινη σκάλα χωρίς κιγκλίδωμα, τα σκαλοπάτια της προεξέχουν από τον τοίχο, ανεβαίνοντας σε μια μικρή πόρτα ψηλά. Είναι μια απλή ιδέα φτασμένη στα άκρα της. Χωρίς κιγκλίδωμα, η σκάλα γίνεται γλυπτό πάνω στον λευκό τοίχο, και το δωμάτιο μοιάζει να κρατά την ανάσα του γύρω της.

Η σκάλα δείχνει επίσης κάτι για το πώς σκεφτόταν ο Barragán το σπίτι. Δεν είναι μια μεγαλοπρεπής σκάλα· μετά βίας χωράει ένα άτομο. Όπως μεγάλο μέρος του σπιτιού, φτιάχτηκε για τη ζωή ενός ανθρώπου που ζούσε μόνος, και ανταλλάσσει την ευκολία για ένα αποτέλεσμα.

Ο κήπος

Ο κήπος είναι το τμήμα του σπιτιού που βλέπετε περισσότερο και στο οποίο μπαίνετε λιγότερο. Βρίσκεται πίσω από το σαλόνι, περίπου όσο μεγάλος όσο το ίδιο το σπίτι, και περικλείεται από ψηλούς τοίχους, ώστε τίποτα από τον δρόμο ή τους γείτονες να μη φαίνεται πάνω από αυτούς.

Δεν είναι ένας τυπικός κήπος. Ο Barragán τον άφησε να αναπτυχθεί ελεύθερα, με πυκνή φύτευση, αναρριχώμενο πράσινο και παλιά δέντρα, ανάμεσά τους και το pirul που όσοι γράφουν για το σπίτι το θεωρούν την καρδιά του. Η αίσθηση από μέσα είναι ενός ξέφωτου σε δάσος παρά ενός αστικού οικοπέδου.

Προσέξτε πώς σας παρουσιάζεται ο κήπος. Από το σαλόνι, η μεγάλη οθόνη τον μετατρέπει σε μία ενιαία καδραρισμένη θέα. Αλλού στο σπίτι, μικρότερα παράθυρα δείχνουν μόνο ένα κομμάτι πράσινου. Ο Barragán αντιμετώπιζε τον κήπο λιγότερο ως τόπο περιπάτου και περισσότερο ως το κύριο πράγμα που αξίζει να κοιτάξεις, και τοποθέτησε τα παράθυρα ανάλογα. Ο κήπος είναι υπαίθριος, οπότε όπως και η ταράτσα δεν ανοίγει στους επισκέπτες όταν βρέχει.

Δωμάτια για ανάπαυση και προσευχή

Τα ιδιωτικά δωμάτια στον επάνω όροφο έχουν πιο ήρεμο τόνο. Όσοι γράφουν για το σπίτι επισημαίνουν τα σταυροειδή παντζούρια στο δωμάτιο των επισκεπτών, όπου τα παντζούρια σχηματίζουν σταυρό, και έναν χώρο ενδυμασίας γνωστό ως Cuarto del Cristo, το Δωμάτιο του Χριστού, για τον σταυρό που φιλοξενεί. Ο Barragán ήταν ευσεβής καθολικός, και θρησκευτικά αντικείμενα εμφανίζονται σε όλο το σπίτι, ανάμεσα σε πίνακες και κεραμικά από πολλούς αιώνες μεξικανικής τέχνης.

Προσέξτε τον τρόπο με τον οποίο το φως εισέρχεται σε αυτά τα δωμάτια μέσα από παντζούρια και μικρά ανοίγματα αντί για φαρδιά τζάμια. Μετά την ανοιχτωσιά του σαλόνι, το σπίτι κλείνεται ξανά, και τα ιδιωτικά δωμάτια έχουν σχεδόν μοναστηριακή αίσθηση.

Η ταράτσα

Η επίσκεψη τελειώνει, για πολλούς, στην ταράτσα. Εδώ ο Barragán έχτισε μια βεράντα κλεισμένη από ψηλούς τοίχους βαμμένους σε έντονα χρώματα, που περιγράφονται ως κόκκινο του αίματος, σκούρο γκρι και λευκό, με κάποιους συγγραφείς να σημειώνουν και έναν τοίχο φούξια. Οι τοίχοι είναι αρκετά ψηλοί ώστε να κρύβουν εντελώς την πόλη. Το μόνο που απομένει είναι το δάπεδο, το χρώμα και ο ουρανός.

Αυτή είναι η πιο ξεκάθαρη διατύπωση της ιδέας του για τον κλειστό κήπο. Στην ταράτσα δεν υπάρχει καθόλου κήπος, μόνο ο ουρανός που αντιμετωπίζεται ως οροφή και οι τοίχοι που αντιμετωπίζονται ως επίπεδα χρώματος. Προσέξτε πώς αλλάζουν τα χρώματα καθώς περνούν τα σύννεφα, και πώς ο λευκός πύργος της δεξαμενής νερού εμφανίζεται πάνω από την κορυφή των τοίχων σαν κομμάτι γλυπτικής.

Θυμηθείτε ότι η ταράτσα είναι υπαίθρια. Αν βρέξει, το σπίτι δεν ανοίγει τους υπαίθριους χώρους του, και αυτό μπορεί να περιλαμβάνει τη βεράντα.

Το εργαστήριο στον αριθμό 12

Το κτίριο είναι δύο σπίτια ενωμένα. Η κατοικία του Barragán βρισκόταν στον αριθμό 14 του δρόμου, και η πόρτα προς τα βόρεια, στον αριθμό 12, οδηγούσε στο εργαστήριό του, όπου εργάστηκε για το υπόλοιπο της καριέρας του. Η UNESCO καταγράφει το ακίνητο ως σπίτι και στούντιο για αυτόν τον λόγο: ο τόπος όπου έζησε και ο τόπος όπου σχεδίαζε βρίσκονται δίπλα δίπλα, μοιράζονται τους ίδιους τοίχους και τον ίδιο κήπο.

Ιδωμένες από τον δρόμο, οι δύο πόρτες φαίνονται σχεδόν πανομοιότυπες. Μέσα, η διαφορά είναι θέμα χρήσης και όχι στυλ. Το σπίτι αφορά την ανάπαυση και τον στοχασμό, το εργαστήριο την εργασία, όμως και τα δύο ακολουθούν τους ίδιους κανόνες: λιτούς τοίχους, ελεγχόμενο φως και ελάχιστα αντικείμενα. Είναι υπενθύμιση ότι ο Barragán δεν κρατούσε ένα ξεχωριστό, πιο επιδεικτικό ύφος για τους πελάτες. Η αρχιτεκτονική στην οποία έζησε ήταν η αρχιτεκτονική που δημιούργησε.

Τι δεν μπορούν να δείξουν οι φωτογραφίες

Οι περισσότεροι φτάνουν έχοντας δει εικόνες του ροζ προθαλάμου και της σκάλας της βιβλιοθήκης, και οι εικόνες είναι ακριβείς. Αυτό που δεν μπορούν να δείξουν είναι η κλίμακα και η αλληλουχία. Τα δωμάτια είναι μικρότερα από ό,τι φαίνονται στις φωτογραφίες, η αίθουσα πιο σκοτεινή, οι μεταβάσεις πιο απότομες. Η αίσθηση του σπιτιού προέρχεται από το περπάτημα από τον έναν χώρο στον επόμενο, όχι από κάποια μεμονωμένη θέα.

Το χρώμα ως υλικό

Τα χρώματα του Barragán είναι αυτό για το οποίο οι περισσότεροι τον γνωρίζουν, και το σπίτι δείχνει πώς τα χρησιμοποιούσε. Δεν είναι διακόσμηση προστιθέμενη σε ένα ολοκληρωμένο δωμάτιο. Αποτελούν μέρος του τρόπου με τον οποίο φτιάχνεται ένα δωμάτιο: ένας ροζ τοίχος που ζεσταίνει μια σκοτεινή σκάλα, ένα κίτρινο επίπεδο στην πρόσοψη που συλλαμβάνει τον ήλιο, ένας κόκκινος τοίχος στην ταράτσα που κάνει τον ουρανό πιο βαθύ μπλε.

Ο ζωγράφος Jesús Reyes Ferreira, γνωστός ως Chucho Reyes, επηρέασε τη χρήση του χρώματος, και η συνεργασία με τον Goeritz διαμόρφωσε την αίσθησή του για το χρώμα ως πεδίο και όχι ως λεπτομέρεια. Τα χρώματα δεν είναι απαλά. Οι χρωματικές του επιλογές συχνά χαρακτηρίζονται έντονα μη αρμονικές, και αυτό είναι ακριβές: συγκρούονται σκόπιμα, και η σύγκρουση κρατά ζωντανά τα λιτά δωμάτια.

Πώς να παρατηρείτε την ημέρα της επίσκεψης

Επιβραδύνετε σε κάθε αλλαγή του φωτός. Το σπίτι είναι μια αλληλουχία σκοτεινού και φωτεινού, κλειστού και ανοιχτού, και το αποτέλεσμα εξαρτάται από το να προσέξετε την αλλαγή καθώς συμβαίνει.

Κοιτάξτε ψηλά. Πολλά από τα παράθυρα του Barragán είναι ψηλά, κρυμμένα ή λοξά, και το φως φτάνει προτού δείτε από πού έρχεται.

Κοιτάξτε κάτω. Τα δάπεδα αλλάζουν από ηφαιστειακή πέτρα σε ξύλο καθώς προχωράτε από τους δημόσιους χώρους στους χώρους διαβίωσης.

Κοιτάξτε τους τοίχους ως επιφάνειες. Ο σοβάς δεν είναι λείος, και η υφή συγκρατεί το φως διαφορετικά στη διάρκεια της ημέρας.

Και κρατήστε ησυχία. Οι μικρές ομάδες, τα επίπεδα παπούτσια και ο χαμηλόφωνος τόνος είναι μέρος των κανόνων του σπιτιού, αλλά είναι επίσης ο καλύτερος τρόπος για να το δείτε. Το σπίτι σχεδιάστηκε γύρω από τη σιωπή, και είναι στο καλύτερό του όταν είναι ήσυχο.